Popiół i diament | Krzyż Walecznych

reżyseria:
różni
kraj produkcji:
Polska
opis:

Popiół i diament (1958)

reżyseria: Andrzej Wajda
czas trwania: 97'

Maj 1945 roku, pierwszy dzień po zwycięstwie. Młodzi akowcy: Maciek, Andrzej i Drewnowski, otrzymują rozkaz zastrzelenia Szczuki, sekretarza PPR, który ma wizytować miasto. Z zasadzki ostrzeliwują wojskowy gazik, ale od ich kul padają przypadkowi robotnicy, a Szczuka bezpiecznie dociera do celu.

Wieczorem w hotelu Monopol trwają przygotowania do uroczystego bankietu z okazji zakończenia wojny. Maciek z Andrzejem wskrzeszają w barze pamięć o poległych kolegach z konspiracji. Chełmicki poznaje barmankę Krystynę, ale zanim spędzi z nią miłosną noc, otrzymuje ponowny rozkaz zabicia Szczuki przekazany mu przez Andrzeja. Obaj podają w wątpliwość jego sens, ale przysięga wojskowa rozwiewa wahania Maćka. Drewnowski, który został mianowany sekretarzem osobistym prezydenta miasta, upija się jeszcze przed rozpoczęciem uroczystego bankietu i wywołuje skandal. Ostatnie godziny przed świtem Maciek spędza z Krystyną. Obiecuje dziewczynie – w imię ich miłości – zerwanie z konspiracją i powrót do normalnego życia. Szczuka otrzymuje informację, że jego syn został złapany w akowskim oddziale Wilka. Opuszcza bal, samotnie zmierzając do budynku UB. Jego śladem podąża Maciek. Śmiertelne kule trafiają sekretarza w momencie, gdy w niebo strzelają pierwsze race na cześć zwycięstwa. Wracając, Maciek napotyka wojskowy patrol. Nie reaguje na wołania żołnierzy, którzy zaczynają strzelać. Trafiony chłopak umiera na miejskim wysypisku śmieci. W Monopolu pary zaczynają poloneza.

Najbardziej znany za granicą polski film zaliczany do światowej klasyki, nawiązujący konstrukcją postaci bohatera i symboliką obrazu do tradycji wielkich romantyków. Najwybitniejsze dzieło Polskiej Szkoły Filmowej po raz pierwszy podejmujące problem wyborów moralnych żołnierzy Armii Krajowej po zakończeniu wojny.


Krzyż Walecznych (1958)

reżyseria: Kazimierz Kutz
czas trwania: 84'

Akcja wszystkich nowel toczy się podczas drugiej wojny światowej.

Nowela I. Krzyż
Zwykły żołnierz o plebejskim nazwisku Socha, zwany Wyskrobkiem, dokonuje w walce bohaterskiego czynu. Otrzymuje Krzyż Walecznych i kapralskie belki, z którymi się obnosi. Kilka dni urlopu pozwalają mu powrócić do rodzinnej wsi. Socha podróżuje z miną zwycięzcy, ale u celu zastaje tylko zgliszcza. Obłąkany starzec nie może mu nawet powiedzieć, co się właściwie stało i kto spalił wieś wraz z mieszkańcami.

Nowela II. Pies
Na bezdrożach frontu przyplątał się do polskich żołnierzy rasowy owczarek niemiecki, bezdomny pies z hitlerowskiego obozu zagłady. Ich drogi kilkakrotnie krzyżują się ze ścieżkami psa. Jeden karmi go kawałkiem chleba, inny chce zastrzelić „esesmańskiego pomocnika”, ale nad tymi odruchami bierze górę zwykły humanitaryzm.

Nowela III. Wdowa
Małe miasteczko na Ziemiach Odzyskanych, w którym osiedlili się byli żołnierze z jednego oddziału. Powoli organizuje się życie tej mikrospołeczności. Najbardziej szanowaną osobą jest młoda wdowa po bohaterskim dowódcy, kapitanie Joczysie. Kobieta z wzajemnością zakochuje się w młodym przybyszu, który nie zostaje jednak zaakceptowany. Więcek decyduje się więc odejść z nieprzyjaznego miasteczka, ale razem z nim odjeżdża także wdowa.

Próba podjęcia problematyki wojennej w skrajnie realistycznej estetyce, pozbawionej symboli i metafor. Mitologia Szkoły Polskiej sprowadzona do codziennej świadomości prostego człowieka i potraktowana z gorzką ironią.

Wydarzenie archiwalne