Szpital przemienienia | Aria dla atlety

wykład: dr Anita Skwara

reżyseria:
różni
kraj produkcji:
Polska
opis:

Szpital przemienienia (1978)

reżyseria: Edward Żebrowski
czas trwania: 90'

Jesień 1939 roku, początek okupacji niemieckiej w Polsce. Stefan, młody lekarz, przybywa do szpitala dla umysłowo chorych i podejmuje pierwszą pracę. Poznaje kolegów. Doktor Kauters jest zwolennikiem metod chirurgicznych w leczeniu chorób psychicznych. Rygier jest fanatykiem silnej władzy, a doktor Marglewski uważa chorobę umysłową za rodzaj nawiedzenia. Szpital jest wyizolowany z okupacyjnej rzeczywistości. Światem lekarzy i podległym mu światem chorych rządzą swoiste prawa.

Stefan jest świadkiem znęcania się pielęgniarza nad pacjentem, muzykiem Jakubem. Doktor Kauters zwleka z operacją cierpiącego pacjenta tylko dlatego, by uzyskać nowe dane naukowe. Stefan jest wstrząśnięty, narasta w nim wewnętrzny protest. W szpitalu daje się odczuć atmosferę zagrożenia. Wkrótce zjawiają się Niemcy. Z konspiracji dochodzi wiadomość o likwidacji szpitala. Pacjenci mają być wymordowani. Lekarze próbują ukryć część chorych. Zajeżdżają niemieckie ciężarówki. Sekułowski nie wytrzymuje i popełnia samobójstwo. Doktor Kauters podaje się za Niemca i z obojętnością obserwuje tragedię szpitala. Doktor Nosilewska przyznaje się do żydowskiego pochodzenia, Rygier deklaruje polskość. Pacjenci zostają wywiezieni do lasu i rozstrzelani. Stefan ucieka do lasu, dźwigając na plecach chłopca, któremu chce uratować życie, lecz dziecko jest już martwe. Zbliżają się niemieccy żołnierze.

Chłodny moralitet, w którym dobro i zło są sobie wyraźnie przeciwstawione. Apokaliptyczna wizja zagłady szpitala staje się wielką parabolą ludzkiego losu w czasach fanatyzmu i ludobójstwa.



Aria dla atlety (1979)

reżyseria: Filip Bajon
czas trwania: 99'

Schyłek XIX wieku. Młody chłopak z biednej galicyjskiej wsi Władysław Góralewicz stawia pierwsze kroki w prowincjonalnym cyrku. Przechodzi ciężką szkołę życia, ucząc się nie zawsze czystych zapaśniczych obyczajów. Jego nieprzejednanymi wrogami stają się bracia Abs, których szuka po całej Europie, zdobywając na arenach coraz większą sławę i zapaśnicze trofea – różnej wielkości posążki Atlasa dźwigającego kulę ziemską. Jest wielkim miłośnikiem opery i talentu tenora Messaliniego, z którym występuje w operze w noc sylwestrową 1900 roku...

Pierwowzorem postaci Góralewicza był idol europejskich cyrków i aren zapaśniczych Stanisław Jan Cyganiewicz, mistrz świata w walkach francuskich (1906) i wolnoamerykańskich (1921, 1925).

W wysmakowanej plastycznie wizji Europy przełomu wieków, jaką jest pastiszowa kreacja filmowa Bajona, zapaśnik staje się wrażliwym medium czasów kulturowego przełomu: świat podbity przez operę ustępuje miejsca erze wynalazków – kinematografowi, samochodowi, radiu, przez które właśnie będzie transmitowana kolejna walka Góralewicza.

Aria… jest esejem poświęconym kulturze i epitafium dla niezwykłego człowieka, zapaśnika o otwartej, szlachetnej duszy, która u progu XX wieku staje się anachronizmem.

Wydarzenie archiwalne