Palec Boży | Barwy ochronne

wykład: red. Andrzej Bukowiecki

reżyseria:
różni
kraj produkcji:
Polska
opis:

Palec Boży (1972)

reżyseria: Antoni Krauze
czas trwania: 88'

Tadeusz Kasprzak, młody chłopiec z prowincji, marzy o karierze aktorskiej. Zdaje egzamin do szkoły teatralnej, ale nie zostaje przyjęty. Rozmowa ze starym aktorem uświadamia mu trudności tego zawodu. Tadeusz nie rezygnuje. Postanawia zostać w mieście. Wstępuje do amatorskiego zespołu, by lepiej przygotować się do kolejnych egzaminów. Tam poznaje Alfreda i jego żonę Grażynę. Znajomość przeradza się w przyjaźń i chłopak zamieszkuje z nimi. Kolejny egzamin kończy się klęską. Tadeusz opuszcza mieszkanie Alfreda. Przeżywa ciężki okres, pracując nadal w amatorskim ruchu artystycznym. Wizytuje wiejskie zespoły, poznaje wrażliwych ludzi i obserwuje beznadziejną nędzę prowincji. Mimo przekroczonego limitu wieku decyduje się na trzeci egzamin.

W atmosferze obojętności i cynizmu komisji egzaminacyjnej Tadeusz załamuje się psychicznie i wywołuje awanturę. To koniec marzeń o karierze aktora. Odbywa kurację psychiatryczną. Wciąż obraca się w kręgu artystów teatru. Jego nowy przyjaciel Andrzej, grając rolę Edypa, rzeczywiście wykłuwa sobie oczy. Tadeusz jest całkowicie załamany. Zrywa z aktorstwem. Wraca do Alfreda, lecz ten jest ciężko chory i przebywa w szpitalu. W wyobraźni widzi przyjaciela, który ucieka ze szpitala,
by się z nim spotkać. Gdy dzwoni do szpitala, dowiaduje się, że Alfred nie żyje. Tadeusz postanawia zostać z Grażyną, pogrążoną w rozpaczy po śmierci męża.



Barwy ochronne (1976)

reżyseria: Krzysztof Zannnussi
czas trwania: 96'

Studencki obóz językoznawczy. Kierownikiem obozu jest młody asystent Jarosław Kruszyński, który traktuje uczestników po partnersku, sprawiedliwie i obiektywnie. Dopuszcza do konkursu spóźnioną pracę badawczą z Torunia, mimo że został uprzedzony o niechęci prorektora do tego ośrodka naukowego. Powstają pierwsze konflikty.

Jarosław nie potrafi wyjaśnić studentom absencji kolegów z Torunia. Wyręcza go docent Jakub Szelestowski, ucinając brutalnie wszelkie dyskusje na ten temat. Trwa konkurs prac. Rozprawa toruńskiego studenta Raczyka zostaje entuzjastycznie przyjęta przez słuchaczy i chłodno skwitowana przez uczelnianych pedagogów. Jarosław jest rozczarowany konformizmem kadry akademickiej i woli spędzać czas z młodszymi kolegami. Szczególną sympatię okazuje angielskiej stypendystce Nelly. Do ich zbliżenia jednak nie dochodzi. Jarosław zostaje sekretarzem jury i udaje mu się wywalczyć wyróżnienie dla Raczyka. Ale główną nagrodę otrzymuje praca mierna i konwencjonalna. Przybywa prorektor z żoną i dzieckiem. Spokojnie znosi fakt wyróżnienia pracy z Torunia. Sarkastyczny docent Jakub opisuje Jarosławowi prorektora jako oszusta, którego rozprawa habilitacyjna jest rzekomo zwykłym plagiatem. Narasta napięcie. Jarosław chce sprawdzić rewelacje docenta, który zręcznie wycofuje się z zarzutu. Uroczystość wręczenia nagród zakłóca pijany Raczyk, który gryzie rektora w ucho. Ten żąda usunięcia go z obozu. Jarosław próbuje mediacji, bez skutku. Prorektor domaga się wezwania milicji. Jakub szydzi z Jarka i jego szlachetności. Przedstawia nową wersję habilitacji rektora – zmuszony, sam mu ją napisał. W nocy na spacerze Jakub celowo pokazuje Jarosławowi Nelly oddającą się jednemu ze studentów. Ten uderza docenta, który pada bez ruchu. Przez chwilę wydaje się, że go zabił, ale to kolejny żart Jakuba. Jarosław próbuje go utopić, ale w ostatniej chwili przychodzi otrzeźwienie. Zostawia docenta i odchodzi. Mokry, zmarznięty Jakub uświadamia sobie moralną nicość i wewnętrzną pustkę przegranego człowieka.

Jeden z najważniejszych filmów „kina moralnego niepokoju”. Porusza problem konformizmu polskiej inteligencji. W środowiskach naukowych sukces odnoszą ludzie cyniczni i pozbawieni skrupułów, zawsze gotowi iść na kompromis z władzą. System układów i koterii uniemożliwia rozwój indywidualności.

Wydarzenie archiwalne